Kısa cevap: İnfertilite (kısırlık) değerlendirmesi tek bir kan tahliliyle tamamlanmaz. Gebelik elde edilememesinin süresi, her iki kişinin sağlık ve üreme öyküsü, yaş, adet ve yumurtlama bilgileri, semen analizi ve gerektiğinde hormon, görüntüleme veya genetik incelemeler birlikte değerlendirilir. Hangi testlerin isteneceği ve ne zaman yapılacağı kadın-doğum, üroloji veya ilgili sağlık profesyonelinin klinik değerlendirmesine göre belirlenir.
İnfertilite ne demektir?
Dünya Sağlık Örgütü, düzenli ve korunmasız cinsel ilişkiye rağmen 12 ay veya daha uzun süre gebelik elde edilememesini infertilite tanımı içinde ele alır. Bu tanım kişilerin yaşını, önceki gebelik öyküsünü veya tıbbi durumlarını tek başına açıklamaz. ACOG, 35 yaşın üzerindeki kişilerde değerlendirme için genellikle altı ay sonunda sağlık profesyoneliyle görüşülmesini; 40 yaşın üzerinde ise daha erken görüşülmesini önerir. Kişisel başvuru zamanı bu genel bilgilerden farklı olabilir.
Değerlendirme neden çift olarak yapılır?
Gebelik elde edilememesinde kadın, erkek, her iki taraf veya açıklanamayan faktörler rol oynayabilir. Bu nedenle yalnızca kadına veya yalnızca erkeğe test yapmak, değerlendirmeyi eksik bırakabilir. Görüşmede önceki gebelikler, adet düzeni, geçirilen enfeksiyonlar veya ameliyatlar, kullanılan ilaçlar, yaşam tarzı, cinsel öykü ve ailedeki hastalıklar gibi bilgiler ele alınabilir. Bu bilgiler test seçiminin gereksiz genişlemesini önlemeye ve klinik soruya uygun incelemeyi belirlemeye yardımcı olur.
Erkeklerde hangi testler gündeme gelebilir?
Semen analizi (spermiogram), semen örneğindeki sperm sayısı, konsantrasyonu, hareketliliği ve morfolojisi gibi özellikleri değerlendirmeye yardımcı olur. Tek bir örnekteki değişiklik, tek başına infertilite tanısı veya gebelik olasılığı hakkında kesin sonuç vermez; örnek toplama koşulları ve laboratuvarın yöntemi önemlidir. Sağlık profesyoneli gerekli görürse farklı zamanda tekrar semen analizi, hormon testleri, genetik inceleme veya ürolojik değerlendirme isteyebilir. Hangi ileri testin uygun olduğu kişisel öyküye göre değişir.
Kadınlarda hangi testler gündeme gelebilir?
Kadınlarda değerlendirme; adet ve yumurtlama öyküsü, jinekolojik muayene, ultrasonografi ve klinik soruya göre seçilen laboratuvar testlerini içerebilir. FSH, LH, estradiol, progesteron, AMH veya tiroid testleri gibi hormon incelemeleri her kişide aynı amaçla veya aynı zamanda istenmez. Tüpler ve rahim için görüntüleme ya da başka işlemler gerekebilir; bunlar laboratuvar kan testlerinin yerine geçmez. Bir hormon sonucunu internetteki tek bir eşikle karşılaştırmak yerine rapordaki birim, referans aralığı ve klinik değerlendirme birlikte ele alınmalıdır.
İnfertilite için kan testi var mı?
Evet, bazı hormon veya seçilmiş genetik incelemeler klinik soruya göre kan örneğiyle yapılabilir; ancak “infertilite kan testi” bütün nedenleri gösteren tek bir panel değildir. Trombofili, bağışıklık, vitamin veya geniş genetik panellerin herkes için rutin olarak isteneceği varsayılmamalıdır. Bir testin önerilmesi, kullanılacağı klinik durum ve sonuçla alınacak karar sağlık profesyoneli tarafından açıklanmalıdır. Laboratuvar sonucu tek başına tedavi seçimi, gebelik garantisi veya kesin neden anlamına gelmez.
Testlere nasıl hazırlanılır?
Hazırlık test türüne göre değişir. Semen analizi için cinsel perhiz süresi, örneğin tamamının toplanması, teslim zamanı ve taşıma koşulları laboratuvarın talimatına göre uygulanmalıdır. Hormon testlerinde adet döngüsünün günü, saat, gebelik veya ilaç kullanımı önemli olabilir. Kan testi öncesi açlık gerekip gerekmediğini, kullanılan ilaçların bildirilmesini ve randevu gereksinimini başvuru öncesinde sorun. Reçeteli ilaç veya takviyeyi hekime danışmadan kesmeyin.
İzmir’de infertilite testleri hakkında bilgi
İzmir’de yapılacak laboratuvar testinin güncel kapsamını, numune türünü, kabul koşullarını ve sonuç süresini Talatpaşa Laboratuvarlar Grubu iletişim ekibinden teyit edin. Aktif test kayıtlarını test kataloğunda, başvuru noktalarını İzmir şubeleri sayfasında inceleyebilirsiniz. Talatpaşa’daki bir test kaydı, farklı bir merkezdeki panel veya klinik değerlendirme hizmetinin otomatik olarak aynısı kabul edilmemelidir.
Sık sorulan sorular
İnfertilite değerlendirmesi yalnızca kadın için mi yapılır?
Hayır. Gebelik elde edilememesi kadın, erkek, her iki taraf veya açıklanamayan faktörlerle ilişkili olabilir. Değerlendirme genellikle çiftin öyküsünü ve gerekli görülen testleri kapsar.
Tek bir spermiogram sonucu yeterli midir?
Tek bir sonuç örnekten örneğe değişebilen parametreleri kesinleştirmeyebilir. Tekrar örneği veya ek değerlendirme gerekip gerekmediğine sağlık profesyoneli karar verir.
AMH veya başka bir hormon sonucu gebelik şansını kesin gösterir mi?
Hayır. Hormon sonuçları yaş, klinik öykü, kullanılan yöntem ve diğer bulgularla birlikte değerlendirilir; tek başına gebelik garantisi veya infertilite nedeni göstermez.
Bilgi kaynakları
Bu rehber genel bilgilendirme içindir. İnfertilite değerlendirmesi ve test sonuçlarının yorumu, çiftin kişisel bilgileriyle birlikte ilgili sağlık profesyoneli tarafından yapılmalıdır.