Kısa cevap: Vajinal mantar enfeksiyonu (vulvovajinal kandidiyazis), çoğunlukla Candida türlerinin vajinal bölgede belirti oluşturan çoğalmasıyla ilişkilidir. Kaşıntı, dış bölgede yanma, kızarıklık veya şişlik, idrar yaparken dış bölgede yanma, ilişki sırasında ağrı ve yoğun beyaz akıntı görülebilir. Bu bulgular mantara özgü değildir; tanı belirtiler, muayene ve gerektiğinde laboratuvar incelemesi birlikte değerlendirilerek konur.
Vajinal mantar enfeksiyonu nedir?
Candida türleri ciltte ve vücudun bazı bölgelerinde belirti oluşturmadan bulunabilir. Vajinal bölgede denge değiştiğinde veya kişinin özellikleri enfeksiyon gelişimini kolaylaştırdığında kaşıntı, yanma ve akıntı gibi yakınmalar ortaya çıkabilir. CDC’ye göre sağlıklı kadınların önemli bir bölümünde yaşam boyunca en az bir kez vulvovajinal kandidiyazis görülebilir; bu bilgi tek başına kişisel tanı anlamına gelmez.
Vajinal mantar belirtileri nelerdir?
- Vajina veya dış genital bölgede kaşıntı ve yanma
- Dış genital bölgede kızarıklık, hassasiyet veya şişlik
- Yoğun, beyaz ve peynirimsi görünümlü akıntı
- İdrar yaparken dış bölgede yanma
- Cinsel ilişki sırasında ağrı veya hassasiyet
Bu belirtiler bakteriyel vajinozis, trikomonas enfeksiyonu, rahim ağzı iltihabı veya tahriş gibi başka nedenlerde de görülebilir. Kötü kokulu ya da alışılmadık renkte akıntı, pelvik ağrı, ateş, yara veya kanama varsa yalnızca mantar varsayımıyla hareket edilmemelidir.
Vajinal mantar neden olur?
Birçok kişide belirgin bir tetikleyici bulunmayabilir. Antibiyotik kullanımı, gebelik, diyabet, bağışıklık sistemini etkileyen durumlar veya bağışıklık baskılayıcı tedaviler risk değerlendirmesinde dikkate alınabilir. Bu faktörlerden birinin bulunması kesin olarak enfeksiyon olduğu anlamına gelmez; şikâyetlerin niteliği ve muayene bulguları önemlidir.
Vajinal mantar genellikle cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon olarak değerlendirilmez. Bununla birlikte benzer yakınmalar bazı cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlarda da görülebileceği için, temas öyküsü veya risk varsa uygun değerlendirme ve test seçimi sağlık profesyoneli tarafından yapılmalıdır.
Vajinal mantar testi nasıl yapılır?
Şikâyetin yeri ve klinik değerlendirmeye göre vajinal akıntıdan örnek alınabilir. Sağlık profesyoneli örneği mikroskopta inceleyebilir; tuzlu su veya potasyum hidroksit (KOH) hazırlığıyla maya hücreleri ve hif benzeri yapılar araştırılabilir. Mikroskopi negatif olduğu hâlde bulgular sürüyorsa veya tablo tekrarlıyorsa Candida kültürü ya da uygun başka bir test istenebilir.
Vajinal örnekte Candida üremesi, belirti ve bulgu yoksa tek başına enfeksiyon veya tedavi gereksinimi göstermez; bazı kişilerde taşıyıcılık olabilir. Bu nedenle pozitif ya da negatif sonucu, örnek alınan bölge, kullanılan yöntem, belirtiler ve muayene ile birlikte değerlendirmek gerekir.
Vajinal kültür için hazırlık gerekir mi?
Hazırlık ve örnek kabul koşulları kullanılacak yönteme, örnek türüne ve laboratuvarın güncel uygulamasına göre değişebilir. Kullandığınız ilaçları, özellikle yakın zamanda uygulanan vajinal veya antifungal ürünleri, örnek alınmadan önce sağlık profesyoneline bildirin; ilaçlarınızı kendi başınıza bırakmayın. Aynı başvuruda istenen diğer testlerin hazırlık koşulları farklı olabilir.
Vajinal mantar testi ve Candida kültürü nerede yapılır?
Talatpaşa Laboratuvarlar Grubu’nun Candida kültürü testi hakkında numune türü, kabul koşulu ve sonuç sürecini işlem öncesinde teyit edebilirsiniz. Vajinal örnekten istenecek incelemenin uygunluğu için iletişim ekibimizden bilgi alın veya İzmir’deki şubelerimizi inceleyin. Testin seçimi ve örnek alma kararı, klinik değerlendirme ve güncel laboratuvar kabul koşullarıyla netleştirilmelidir.
Ne zaman sağlık profesyoneline başvurulmalı?
- Yakınmalar ilk kez ortaya çıktıysa veya nedeninden emin değilseniz
- Reçetesiz bir üründen sonra belirtiler sürüyor ya da kısa sürede tekrarlıyorsa
- Bir yıl içinde tekrarlayan ataklar varsa
- Gebelik, diyabet, bağışıklık sistemini etkileyen bir durum veya bağışıklık baskılayıcı tedavi söz konusuysa
- Ateş, pelvik ağrı, yara, kanama veya alışılmadık/kötü kokulu akıntı varsa
- Cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyonla ilgili kaygı veya olası temas varsa
Belirtilerin tekrarlaması veya tedavi sonrasında geçmemesi hâlinde, başka nedenlerin dışlanması ve gerekirse kültür ya da farklı testlerin planlanması için sağlık profesyoneline başvurun.
Bilgi kaynakları
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Belirtiler veya test sonucu kişisel tanı, ilaç seçimi ya da tedavi önerisi yerine geçmez; değerlendirme için hekiminize veya ilgili sağlık profesyoneline başvurun.